نام فایل : علم و دین

فرمت : .doc

تعداد صفحه/اسلاید : 10

حجم : 60 کیلوبایت

«مقدمه»
علم بهترين وبزگترين اصل فرهنگ و تمدن است ومطالعه ومذاكره در موضوع علم ودانش ازمهمترين وظايف هر دانش پژوه به خصوص در اصلي ترين مرجع ومنبع عقيدتي است ، چون پايه وشالوده واساس هر جامعه معتقد ا ت آن جامعه است هرجامعه ا ي باهرعقيده اي منبع و ما خذي دارد كه آن را تكيه گاه معتقدات خويش مي داند.پس جا دارد كه در باره ئ بزگترين و مهم ترين فرهنگ وتمدن(علم)در بزگترين ومهم ترين منبع ،تفحص وتحقيق به عمل آيد.
واما علم در يكتا ترين منبع وماخذ عقيدتي ما مسلمانان يعني قرآن ، دانه اي است كه هرچه
بشكافيش پربارتر مي گرددوچيزهاي نا شكافتني بيشتر هويدا ونمايان مي شود.
با نگرشي كه در قرآن در موضوع علم داشتم باوجود مدد گرفتن ازمنابعي موثق باز هم تصور
نمي كنم دانسته باشم ذره ا از اين درياي بي كرانرا بشناسم و بشناسانم.ولي همين اندازه كه دانسته ام بيان مي كنم باشد كه مورد قبول افتد.
«علم واقسام‌آن»
علمي كه درقرآن مكرر ازآن يادشده ودربسياري از سوره هاوآيه ها وبطورمختلف گاه تعريف از گذشتگان وگاه گفتگو از افكارآن هاگاهي به صورت پندواندرز وگاه به صورت دستورالعمل وغيره
همه وهمه علم به مفهوم خاص است و از نظرمنطق گونه هاي مختــلـف دارد.از آن جمله است علم حصولي وآن علمي است كه ازآن صورتي ازمعلوم نزد عالم حاصل مي شود.مثلا وقتي به درخت سروي بنگريم يا آن را درنظر آوريم صورتي ازآن درما بر انگيخته مي شود000درعلم حصولي،علم مابه اشياي خارجي به ميانجيگري صورت ذهني است.
واماعلم حضوري آنست كه معلوم خوددرنزدعالم حاضرباشدنه صورتش.
«علم حصولي وعلم حضوري وتفاوت آن ها»
استاد علامه توضيح داده اندكه البته براي آن معني دقيق تري نيز هست كه آن معني ازنتايج بحث هاي
حقيقه اي كه درعلم النفس وجود دارد، استخراج مي شود.آن عبارتند ا زنظردرآيا ت آفاقيه ومعرفت حاصله ازآن ومعرفتي فكري وعلمي است حصولي برخلاف نظــردرنفس وقـوا و اطوا ر وجودي آن،
معرفتي كه خود ازتجليات وآثارآن است كه نظر درآن نظري است شهودي وعلمي است حضوري.
فرق است بين علم حصولي وحضوري،چه علم حصولي احتياج به ميانجيگري صورت معلوم درذهن داردولي درعلم حضوري احتياج به ميانجي وواسطه اي بين عالم ومعلوم نمي باشد.
«علم حضوري اين است كه علم ومعرفت حصولي درتحققش محتاج است به استعمال برهان ورچ كردن قياس به طوري كه قوام آن به اين مقدمات است تازماني كه اين مقدمات رچ كرده ي درذهن
منعكس ومنتقش هست وانسان راازآن غافل ومنصرف نداردآن تصديق وعلم هم باقي است.همين كه اشراف ازبين رفت وكم ترين غفلتي رخ داد،كوچك ترين شبهه اي تاروپود آن معرفت را متلاشي مي سازد،ولي معرفت وعلم حضوري چنين نيست زيرا مراد ازآن علم عارف است به نفس خوديابه قواواطوار وجوديش ،اين علم ازقبيل مشاهده وعيان است وحاجت به رچ كردن مقدمات ندارد».3
«علم حضوري نافع تر ازعلم حصولي است»
دربحث گذشته گفته شدكه علم حضوري احتياج به ميانجي نداردولي علم حصولي نيازمند واسطه است .براي مثال آنجا كهمصداق خوبي ياعدالتو ياظلم وامثال اينها درذهن شكل مي گيردوبالامي رودتا زماني كه به جايي مي رسدجزخود وخدايش نمي بيندوازهرگونه رياونيرنگ وتزويربه دوراست وهيچ چيزمانع اووخدايش نيست.اين همان معرفت به حق استولي درعلم حصولي چون پاي واسطه وميانجي دركار است چه بساممكن است واسطه وميانجي به خطا رفته باشد.علاوه برآن بازهم پرده اي است ميان نفس ومعرفت.
استادمي فرمايد«علم حضوري نافع ترازعلم حصولي است» بدان معني است كه نفس انساني كازهايش جزدر خودش انجام نمي شودوچيزي نيست كه اوراازخودش بيرون وجدا سازد واو جزسير قهري واضطراري وبه عبارت ديگرفطري در باره ي مسير خود كاري ندارد.اوازهرچيزي
كه برحسب ظاهربا آن اختلاط واجتماع دارد جداوبيگانه است،مگرازپروردگار خود،چه او محيط است به باطن وظاهر نفس وبه هر چيزي كه با نفس است.با اين حساب انسان مشاهده مي كنــــــد ودرمي يابدكه نفسش اگر چه درظاهربا مردم است ولي دائم باپروردگارخود درخلوت است. اين
جاست كه ازهر چيزي منصرف ومنقطع شده به سوي خداي خود متوجه مي شودوهرچيزي ازيادبرده تنهابه يادخدايش درمي آيدكه ديگر حجاب وستره اي وجود ندارداين همان حق ومعرفتي است كه براي آدميان ميسور وممكن دانسته شده است.سزاوار است نام آن را-خدارابه خداشناختن-نهاد.
و امامعرفت فكريه كه ازآثارسيرآفاقي است وازرچ كردن قياس وياحدسيات ويا مقدمات ديگري به دست مي آيددرحقيقت معرفت صورت هايي استاز صورت هاي ديگر ذهني كه د رذهن منقوش شده است .
...