نام فایل : قالبهاي شعري

فرمت : .doc

تعداد صفحه/اسلاید : 44

حجم : 126 کیلوبایت

قالبهاي شعري
1- قصيده :
قصيده مجموع چندين بين هموزن و همقافيه است با مَطلَعِ مُصَرَّع كه با مقدمه اي شروع شده سپس شاعر به بيان اصل مطلب مي پردازد . ابيات قصيده حتي تا سيصد بيت نيز مي رسد .
موضوع قصيده غالباً مدح و ستايش ، ذم و هجا ، حماسه ، شكوه و شكايت ، وعظ و رثا و بطور كلي امور مورد توجه شاعر و اكثر مردم مي باشد .
به مقدمه اي كه شاعر در آغاز قصيده و قبل از پرداختن به اصل مطلب مي سرايد
«تشبيب»
مي گويند كه چون در بيان عشق و جواني و محاسن محبوب و معشوق ، يا در توصيف مناظر و مظاهر طبيعي همچون طلوع و غروب خورشيد ، بهار ، خزان ، زيبايي ماه و ستارگان و ... است در اصطلاح به آن
«نسيب»
يا
«تغزل»
نيز گفته مي شود (بعضي سخن شناسان به مقدمة اديبانة مقالات ، منشات ، خطابه ها و رسايل هم تشبيب مي گويند) . در قصايد مدحي به دعاي جاودانگي ممدوح كه در پايان قصيده مي آيد
«شريطه»
مي گويند.
اولين شاعري كه ساختن قصايد مصنوع را در فارسي رواج داد عنصري بلخي است و از استادان بزرگ قصيده سراي بايد رودكي ، فرخي سيستاني ، منوچهري دامغاني ، ناصر خسرو ، مسعود سعد انوري ، كمال الدين اسماعيلي ، خاقاني ، امير معزي ، سعدي ، و قاآني و در دوران معاصر ، ملك الشعراء بهار ، دكتر مهدي حميدي ، اميري فيروزكوهي و مهرداد اوستا را نام برد .
2- مثنوي :
مثنوي شعري است مركب از ابياتي هموزن كه دو مصراع هر بيت آن با يكديگر همقافيه اند . در زبان فارسي براي سرودن منظومه هاي مفصل رزمي و بزمي و عرفاني و نيز اخلاقي قالب مثنوي را برگزيده اند . مانند : شاهنامة فردوسي ، خمسة (پنج گنج) نظامي گنجوي ، مثنوي معنوي مولوي و بوستان سعدي كه به ترتيب رزمي ، بزمي ، عرفاني و اخلاقي مي باشند.
فردوسي ، نظامي گنجوي ، سنايي غزنوي ، عطار نيشابوري ، مولوي ، سعدي ، و جامي از مثنوي سرايان بزرگ هستند و در دوران معاصر دكتر مهدي حميدي ، پروين اعتصامي و شهريار در اين زمينه به شهرت رسيده اند .
3- غزل :
غزل عبارت از مجموع چند بيت هموزن و همقافيه با مطلع مصرع است . دربارة موضوعات عاشقانه يا عارفانه يا مسائل و موضوعات اخلاقي و اجتماعي كه معمولاً بين 7-12 بيت است و اصولاً هر بيت آن معني كامل و مستقلي دارد ضمن آنكه مجموع بيتها بيانگر منظور و مقصود شاعر مي باشد و معمولا هر شاعر نام يا تخلص خود را در پايان آن مي آورد ، از غزلسرايان بزرگ ؛ عراقي ، مولوي ، سعدي ، حافظ ، صائب تبريزي و در روزگار اخير رهي معيري ، معيني كرمانشاهي و شهريار را بايد نام برد .
4- قطعه :
قطعه به شعري گويند كه از چند بيت هموزن و همقافيه ساخته مي شود و موضوع آن دربارة يك معني و مقصود است كه معمولا پند و اندرز و حكمت يا مدح و هجو يا تهنيت و تعزيت يا تقاضايي است . ابيات قطعه اغلب 3 تا 12 بيت است ضمن آنكه مطلع آن مصرع نيست (در ميان آثار بجا مانده از شاعران قرون گذشته ندرتا قطعاتي با مطلع مصرع بچشم مي خورد) . رودكي ، سنايي ، انوري ، سعدي ، ابن يمين فريومدي و پروين اعتصامي از استادان مسلم در سرودن قطعه مي باشند .
5- رباعي :
...